Koç Otomotiv Yalova OSB İdari Bina Cephe Tasarımı

Koç Otomotiv'in idari bina cephe tasarımında da bu ölçek dengesini çözmem gerekiyordu.

Cita ve Unoks'tan Gelen Referans

Aynı şartla daha önce kendi projemde karşılaşmıştım. Cita Design bünyesinde tasarladığım Cita Marin Mobilya ve Unoks Endüstriyel Mutfak fabrikaları ikiz binalardı, onlar için de “Türk Mimarisi” zorunluluğu vardı. YOSB yönetiminin onaylayacağı, binanın sanayi ölçeğiyle uyumlu bir cephe tasarladım ve uyguladım.

Cephe tasarımı için Koç Otomotiv, YOSB yönetimi tarafından bana yönlendirildi.

Üç Konsept Hazırlama Kararı

Brief kısaydı: Türk Mimarisi olacaktı, coğrafya veya dönem belirtilmemişti. Cita ve Unoks için geliştirdiğim fikirler vardı, bunları yeni binaya uyarlamam gerekiyordu. Riski dağıtmak için tek öneri yerine üç konsept hazırladım; her biri Türk mimari tarihinin farklı bir dönemine ve farklı bir ölçeğine yaslanıyordu.

Konsept 1: Köprü ve Türbe

İlk tasarım iki somut referanstan besleniyordu: Mimar Sinan'ın 1567 yılında, İstanbul-Edirne yolu üzerinde Büyükçekmece Gölü'nü aşmak için inşa ettiği Büyükçekmece Köprüsü ve 1012 yılına tarihlenen bir Karahanlı türbesi.

Mimar Sinan'ın 1567 yapımı Büyükçekmece Köprüsü, Koç Otomotiv cephe tasarımı Konsept 1 ilham görseli

1012 yılına tarihlenen Karahanlı türbesi, Konsept 1 ilham görseli

Bu iki referansı bilinçli olarak birbirinden çok farklı ölçeklerden seçtim. Büyükçekmece Köprüsü'nün karakteristik özelliği, farklı açıklıktaki kemerlerin ritmik bir sırayla art arda dizilmesi ve bu kemerlerin gölün durgun suyunda neredeyse simetrik bir şekilde yansımasıdır; bu ritmi, cephedeki pencere aralıklarının modülüne çevirdim. Her açıklık, köprüdeki kemer aralıkları gibi düzenli ama tekdüze olmayan bir sırayla ilerliyordu. Karahanlı türbesinin sade, tuğla dokulu ve geometrik kütlesi ise girişteki ana bloğun malzeme kararına yön verdi: süslemeyi cepheye değil, kütlenin oranına ve dokusuna bıraktım.

Yapının önündeki, mimari projede yeşil alan olarak ayrılmış bölgeye bir yansıma havuzu ekleyerek Büyükçekmece Köprüsü'ndeki su-taş ilişkisini idari bina cephesinde yeniden kurmaya çalıştım.

Koç Otomotiv Yalova OSB idari bina cephe tasarımı Konsept 1 render, önde yansıma havuzu

Koç Otomotiv idari bina Konsept 1 cephe render, kemer ritmi detayı

Koç Otomotiv idari bina Konsept 1 cephe render, genel görünüm

Konsept 2: Osmanlı Köşkü

İkinci öneri Osmanlı oryantalizminden ilham alıyordu. 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren gelişen bu akım, Batı'nın Osmanlı ve İslam sanatına duyduğu ilgiye (oryantalizm) Osmanlı mimarlarının kendi geleneksel motiflerini yeniden yorumlayarak karşılık vermesiydi. Yalı ve köşk mimarisinde sıkça görülen geniş saçaklar, ferah cumbalar ve ahşap şebeke (kafes) pencereler yalnızca süs değil; ışığı filtrelemek ve mahremiyeti korumak için geliştirilmiş, işlevsel çözümlerdir.

Osmanlı oryantalizmi köşk mimarisi, Koç Otomotiv cephe tasarımı Konsept 2 ilham görseli

Osmanlı köşklerinde görülen şebeke (kafes) pencere deseni ilham görseli

Ahşap ağırlıklı Osmanlı köşk cephesi ilham görseli

Bu dili Koç Otomotiv cephesine taşırken büyük pencereler ve yoğun şebeke desenleriyle bir köşk hissiyatı kurguladım, ahşabı cephenin ana malzemesi olarak konumlandırdım. YOSB yönetimi bu konsepti çok beğendi; sanayi bölgesinde alışılmadık bir zarafet kattığını düşündüler. Benim gözümde oranlar zaten olgunlaşmıştı, ama şebeke yoğunluğu ile cam yüzey dengesi bir revizyon daha istiyordu: geniş açıklıklı pencerelerin idari bina ölçeğinde köşkten çok bir konut hissi vermemesi için birkaç noktada sadeleştirme gerekiyordu.

Koç Otomotiv Yalova OSB idari bina cephe tasarımı Konsept 2 köşk temalı render

Koç Otomotiv idari bina Konsept 2 şebeke desenli cephe render

Konsept 3: Birinci Ulusal Mimarlık Akımı

Üçüncü öneri, 20. yüzyılın başında Vedat Tek ve Mimar Kemalettin gibi isimlerin öncülük ettiği Birinci Ulusal Mimarlık Akımı'ndan ilham alıyordu. Bu akımın karakteristik unsurları olan geniş saçakları ve cumba çıkıntılarını, sade ve modern bir malzeme paletiyle yorumladım; süslemeyi kemer ya da çiniye değil, kütlenin kendi geometrisine ve taş tonlarındaki kaplamaya bıraktım.

Birinci Ulusal Mimarlık Akımı örneği bina cephesi, Koç Otomotiv cephe tasarımı Konsept 3 ilham görseli

Geniş saçaklı, sivri kemerli Birinci Ulusal Mimarlık cephesi ilham görseli

Çini pano ve kemer detaylı Birinci Ulusal Mimarlık yapısı ilham görseli

Bu akımı seçmemin nedeni hem YOSB'nin ulusal kimlik vurgusunu karşılaması, hem de arkadaki devasa kompozit hangarlarla malzeme ve oran açısından daha kolay uzlaşabilecek bir dil sunmasıydı. Geniş saçaklar hangarın yatay kütlesiyle örtüşürken, giriş aksını vurgulayan simetrik cumba çıkıntıları ve dikey ışık şeritleri idari binaya arkasındaki hangardan ayrışan, kurumsal bir ağırlık kazandırdı. Koç Otomotiv gibi köklü bir kurumsal kimlik için, günün moda üslubundan çok, zamana dayanıklı ve ölçülü bir tarihsel referans daha doğru bir tercih olarak öne çıktı. Firma yetkilileri bu cephe ile devam etmeyi tercih etti.

Koç Otomotiv Yalova OSB idari bina, Birinci Ulusal Mimarlık akımından cephe render

Koç Otomotiv idari bina seçilen cephe tasarımı render

Uygulama

Cephe tamamlandı, firma açılışa hazırlanıyor. Uygulamada firma, önerdiğim dokulu ve doğal yüzey malzemelerinden farklı olarak daha düz ve açık tonlu bir kaplama tercih etti; bu seçim binaya tasarım aşamasında öngördüğümden daha keskin ve çağdaş bir görünüm kazandırdı.

Koç Otomotiv Yalova OSB idari bina tamamlanan cephe uygulaması, saha fotoğrafı

Koç Otomotiv idari bina tamamlanan cephe uygulaması, saha fotoğrafı

Koç Otomotiv idari bina tamamlanan cephe uygulaması, saha fotoğrafı